OR & medezeggenschap

NOW, Arbo, arbeidsvoorwaarden en reorganisatie

Arbeidsomstandigheden

De or moet altijd om instemming worden gevraagd in het geval van wijzigingen van regelingen op het gebied van arbeidsomstandigheden (denk aan regelingen op het gebied van preventie, ziekteverzuim- en re-integratiebeleid).


Aanpassing organisatie van werkzaamheden 
In sommige organisaties leiden de COVID-19-maatregelen tot een al dan niet tijdelijke andere organisatie van de werkzaamheden.




Vraaguitval kan leiden tot het (deels) stopzetten van de productie of dienstverlening. Roosters worden aangepast om de gezondheid van werknemers te beschermen (door middel van gespreide aankomst- en vertrektijden en onderling afstand houden).

Van belang is dat in het overleg een afweging wordt gemaakt tussen het belang van het gezond voortbestaan van de organisatie en het belang van werknemers bij het behoud van hun werk, gezondheid en een goede en veilige werkomgeving.


Thuiswerken 
De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) geldt ook voor thuiswerksituaties. 
(Nieuwe) regelingen over de wijze van werken en de verantwoording daarvan, de inrichting van de thuiswerkplek en de faciliteiten die de werkgever ter beschikking stelt, zijn dus zeker onderwerp van gesprek tussen or en bestuurder. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan informatie over en ter beschikking stellen van middelen om ergonomisch verantwoord thuis te kunnen werken, faciliteiten om goed online te kunnen vergaderen, afspraken over de bereikbaarheid van medewerkers.  
Daarnaast kunnen or en bestuurder ook met elkaar in overleg over (maatwerkafspraken over) een thuiswerkvergoeding, in plaats van of als aanvulling op de reiskostenvergoeding.


Voor de bestuurder is van belang om bij medewerkers te blijven informeren naar de thuiswerksituatie, te instrueren over gezond en veilig werken, te faciliteren en toezicht te houden op de gegeven instructie.


Op grond van art. 28 lid 1 van de WOR heeft de or de taak de naleving te bevorderen van de voor de onderneming geldende voorschriften op het gebied van de arbeidsomstandigheden en arbeids- en rusttijden van werknemers. Deze or-taak beperkt zich niet tot het werken in de onderneming zelf maar geldt ook voor thuiswerken.


De al dan niet zelf ook thuiswerkende or doet er verstandig aan om goed contact te onderhouden met thuiswerkende collega’s. Vraag medewerkers waar ze bij het thuiswerken tegenaan lopen en of zij creatieve of concrete oplossingen daarvoor hebben bedacht. Betrek hen ook bij initiatiefvoorstellen, advies- en instemmingsaanvragen. 


De bestuurder kan met die signalen en suggesties zijn voordeel doen.

Overigens komen nu er veel thuisgewerkt wordt verschillende activiteiten minder goed uit de verf, zoals sparren of brainstormen. Deze activiteiten zijn belangrijk voor vernieuwing. Nu ze minder plaatsvinden, zal dat op den duur gevolgen kunnen hebben voor de organisatie. Dat is een aandachtspunt voor or en bestuurder.


RI&E
In de Arbowet staat dat de werkgever moet zorgen voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers inzake alle met de arbeid verbonden aspecten en daartoe een beleid dient te voeren (art. 3 Arbowet). Daarnaast legt de werkgever op grond van art. 5 Arbowet het arbeidsomstandighedenbeleid vast in een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Deze RI&E bevat een beschrijving van de gevaren en de risico beperkende maatregelen. Het COVID-19-virus is zo’n gevaar op de werkplek. Veel bedrijven en sectoren hebben een corona-protocol vastgesteld. Daarin is vastgelegd hoe het werk in coronatijd zo veilig en verantwoord mogelijk kan worden gedaan. Een corona-protocol heeft geen juridische status binnen de Arbo regelgeving, en kan daarom de RI&E niet vervangen. De RI&E moet dus soms worden aangepast. Voor het opstellen, wijzigen of intrekken van de RI&E heeft de or instemmingsrecht op grond van art. 27 lid 1d van de WOR. 

Temperaturen tijdens corona
Werkgevers kunnen behoefte hebben om vast te stellen of hun werknemers aan het begin van hun werkdag koortsvrij aan het werk gaan. Dit om gevaar voor besmetting van collega’s en klanten met het COVID-19-virus te beperken. Temperaturen van de werknemer door de werkgever en registratie daarvan is niet toegestaan. Zelfs niet met instemming van de werknemer of de or.


Een werkgever mag geen gezondheidstests doen en gezondheidsgegevens verwerken. Dat is voorbehouden aan een bedrijfsarts. Bovendien is temperaturen een onbetrouwbaar middel om vast te stellen of een werknemer besmet is. Mede daarom is het een ontoelaatbare inbreuk op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Een wettelijke grondslag ontbreekt.


De werkgever mag dus de or niet om instemming vragen om de temperatuur van de werknemers te meten en met de uitslag hiervan iets te doen. Bij een eventuele instemming van de or kunnen werknemers die menen dat hun recht op privacy geschonden is, een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens of, in het uitzonderlijke geval dat geen sprake is van verwerking van persoonsgegevens, naar de rechter stappen.


Privacy

Bij privacy-gerelateerde onderwerpen en personeelsvolgsystemen bij (verplicht) thuiswerken ligt het in crisistijd voor de hand om hier praktisch mee om te gaan, zonder de basisregels te veronachtzamen. Als de bestuurder besluit extra controlemaatregen in te voeren, is het aan de or om te besluiten al dan niet gebruik te maken van zijn instemmingsrecht. Een pvt heeft in dat geval geen instemmingsrecht, maar wel informatie- en overlegrecht.

TIP: Als u wilt, kunt u al vanaf tien medewerkers een personeelsvertegenwoordiging (pvt) instellen om het overleg met uw medewerkers te stroomlijnen.

TIP: Bekijk de algemene handreiking COVID-19 (pdf).