DREMPEL:

Ondernemersvaardigheden

Voor veel zzp’ers ligt de focus van leren en ontwikkelen op de kennis van je ‘vak’: het werk dat je doet. Die kennis is essentieel, maar ondernemersvaardigheden zijn minstens zo belangrijk voor succesvol ondernemerschap. Denk bijvoorbeeld aan marketing, acquisitie, financiën, administratie, prijsstrategie en juridische kennis.

‘Leven Lang Ontwikkelen maakt de arbeidsmarkt sterker, juist omdat dit ruimte geeft aan de talenten van iedereen, met of zonder arbeidsbeperking.’

Noortje van Lith, Beleidsondersteuner Leven Lang Ontwikkelen SER

Informeel leren, zoals leren van uitdagende taken of van collega’s, is voor volwassenen heel belangrijk, omdat ze aan deze manier van leren veel meer tijd besteden dan aan leren via opleidingen en trainingen.

kennis en vaardigheden

Kennis en vaardigheden

Deze kennis en vaardigheden worden echter vaak als ondergeschoven kindje gezien. Veel zzp’ers starten vanuit hun vakinhoudelijke kennis: als thuiszorgmedewerker, fotograaf, installateur, kapper of tekstschrijver. Maar goed zijn in je vak is niet hetzelfde als weten hoe je een bedrijf runt. Deze ondernemersvaardigheden zijn niet direct zichtbaar in de dagelijkse werkzaamheden en worden vaak pas ontdekt als het al te laat is. Dit creëert een vicieuze cirkel: wat je niet weet dat je mist, kun je ook niet verbeteren.


Juist daarom is het belangrijk om zicht te krijgen op ondernemersvaardigheden die verdere aandacht vragen. Zonder voldoende basis in deze vaardigheden kan het namelijk lastig zijn om opdrachten binnen te halen, een passende prijs te vragen en jezelf goed te positioneren in een steeds competitievere markt.


Ondernemersvaardigheden vragen om inzicht in de basisprincipes van ondernemen, zoals:

  • Positionering en strategie: Voor welke klanten werk je en hoe onderscheid je je van concurrenten?
  • Marketing en acquisitie: Hoe kom je aan nieuwe klanten en opdrachten?
  • Financiën en administratie: Hoe houd je je financiën op orde en bouw je een buffer op?
  • Prijsstrategie: Hoe bepaal je tarieven die passen bij de waarde van je werk?
  • Netwerken en relaties: Hoe bouw en onderhoud je een netwerk van opdrachtgevers en andere ondernemers?
  • Structuur en planning: Hoe organiseer je je werk en je bedrijf zodat je overzicht houdt?
  • Juridische zaken: Wat moet je regelen rond contracten, verzekeringen en belastingen?

(Schijn)zelfstandigheid

Ook kennis van wet- en regelgeving hoort bij succesvol ondernemerschap. Opdrachtgever en opdrachtnemer zijn samen verantwoordelijk voor de arbeidsrelatie, dit is wettelijk vastgelegd. Daarom is het belangrijk dat je als zzp’er goed weet hoe jouw opdrachtrelaties zijn ingericht, welke afspraken je maakt en wanneer werk wel of niet als zelfstandig werk kan worden gezien. Zo wordt schijnzelfstandigheid voorkomen. Sinds 2025 treedt de Belastingdienst hier strenger tegen op. De KVK biedt hierover een toegankelijke uitleg en praktische hulpmiddelen om te controleren of er sprake is van zelfstandigheid.

SELECTEER EEN TEKST VOOR DE VOORLEESFUNCTIE

Wat kun je doen als werkgever?

Maatwerk is geen uitzondering, maar een voorwaarde om mensen met een arbeidsbeperking de kans te geven zich te ontwikkelen. Dat vraagt niet om een vastomlijnd protocol, maar om aandacht, flexibiliteit en het lef om buiten de gebaande paden te denken. Wat werkt voor de één, werkt niet voor de ander. Juist daarom is het belangrijk om het goede gesprek te voeren, door te vragen en samen te zoeken naar wat wél mogelijk is. Soms zit de oplossing in kleine aanpassingen, soms in een andere manier van organiseren. Het zit hem niet in perfectie, maar in bereidheid.


Met de onderstaande tips kun je als werkgever maatwerk in LLO mogelijk maken.


Ga het goede gesprek aan

Een goed gesprek begint met oprechte interesse en gelijkwaardigheid. Creëer een veilige ruimte waarin iemand zich gehoord en gerespecteerd voelt. Stel open vragen zoals: ‘Wat houdt je tegen?’ of ‘Wat zou je willen als alles mogelijk was?’ Neem de tijd om echt te luisteren naar de antwoorden, zonder direct oplossingen aan te dragen. Dit is belangrijker bij mensen met een beperking, omdat zij vaker geen rolmodellen hebben. Het dus soms moeilijker vinden om te zien welke mogelijkheden er voor hen zijn.


Doorvragen laat je niet alleen ontdekken wat iemand nodig heeft, maar ook welke belemmerende overtuigingen hij of zij over zichzelf heeft. Benoem kwaliteiten en successen die iemand zelf misschien over het hoofd ziet. Wees je ervan bewust dat woorden en houding een groot verschil maken: erken iemands ervaring en talenten, zonder de beperking centraal te stellen.


Bied leerwerktrajecten en mogelijkheden voor jobcarving aan

Laat mensen al doende leren. Praktijkervaring is vaak effectiever dan langdurige scholing vooraf, zeker voor mensen die leren in de praktijk prettiger of haalbaarder vinden. Door ruimte te bieden voor ontwikkeling tijdens het werk, verlaag je de instapdrempel én vergroot je de kans op succes.


Kijk niet alleen naar wat iemand nu kan, maar ook naar wat mogelijk is. Maak ontwikkeling vanaf het begin onderwerp van gesprek. Wat wil iemand leren? Waar liggen interesses of talenten die verder ontwikkeld kunnen worden? Door samen na te denken over doorgroeimogelijkheden – binnen of buiten de organisatie – vergroot je eigenaarschap, motivatie en toekomstperspectief.


Wees open en duidelijk over mogelijkheden

Benoem ook eerlijk wat (nog) niet kan. Transparantie verlaagt vaak juist de drempel en schept vertrouwen. Vertel daarnaast ook welke mogelijkheden er wél zijn. Durf mensen uit te dagen en vertel dat je tijdens de werkzaamheden ook bereid bent om eventuele aanpassingen door te voeren als die mogelijkheden er zijn. Communiceer daarbij met de medewerkers die de aanpassingen nodig hebben, want zij kunnen soms creatieve oplossingen aandragen.


Ga verder dan de standaardoplossingen

Stem begeleiding, ontwikkelmogelijkheden en werkafspraken af op de persoon. Sta open voor innovatieve oplossingen en denk actief mee over wat er nodig is. Flexibiliteit en creativiteit maken het verschil. Benadruk hierbij dat je voor iedere medewerker kijkt wat erbij hem of haar past voor een optimale productiviteit en betrokkenheid.


Maak gebruik van jobcoaches

Een jobcoach kan een cruciale rol spelen bij de ondersteuning van mensen met een beperking op de werkvloer. Jobcoaches bieden begeleiding bij het inwerken, het aanleren van taken, het versterken van zelfvertrouwen en het omgaan met eventuele belemmeringen. Hun aanwezigheid kan het verschil maken tussen tijdelijk werk en duurzame inzetbaarheid.


Een jobcoach ondersteunt niet alleen de medewerker, maar ook de werkgever en het team. Ze helpen verwachtingen af te stemmen, signaleren knelpunten vroegtijdig en bouwen bruggen tussen medewerker, collega’s en leidinggevenden. Dit vergroot de betrokkenheid en het draagvlak in de organisatie.


Let bij het inzetten van een jobcoach op een goede match met de medewerker én de organisatie. Maak duidelijke afspraken over rollen en verantwoordelijkheden. Betrek ook het team erbij om samenwerking te bevorderen. Plan regelmatig evaluatiemomenten en blijf aandacht houden voor groei: wat zijn de ambities en welke ondersteuning is daarvoor nodig?


Het doel is altijd om de medewerker zo zelfstandig mogelijk te laten functioneren. De jobcoach begeleidt dit proces zonder taken over te nemen. Zo wordt begeleiding geen vangnet, maar een springplank naar meer zelfredzaamheid en werkplezier.

SELECTEER EEN TEKST VOOR DE VOORLEESFUNCTIE

Tips

Breng eerst in kaart waar je staat

Vraag

Hulpmiddel

Wat levert het op?

Wil je scherper krijgen hoe jouw bedrijf in elkaar zit?

Business Model Canvas voor zzp'ers van ZZP Nederland

Hiermee breng je op één overzichtelijk schema de belangrijkste onderdelen van je bedrijf in kaart, zoals je klantgroepen, waardepropositie, kanalen, klantrelaties, kernactiviteiten, partners, kostenstructuur en verdienmodel. Dit helpt om duidelijker te zien waar kansen, knelpunten of verbeterpunten zitten.

Wil je weten of je als ondernemer belangrijke zaken over het hoofd ziet?

ZZP ondernemersscan

van ZZP Nederland

Met deze scan kun je in een paar minuten nagaan of je aan belangrijke ondernemerszaken hebt gedacht, zoals verzekeringen, pensioen, fiscale zaken en administratie. Na het invullen ontvang je de uitslag per mail, inclusief praktische tips en aandachtspunten.

Volg workshops, trainingen en bijeenkomsten

Vraag

Hulpmiddel

Wat levert het op?

Heb je een concrete ondernemersvraag en wil je op één plek met meerdere organisaties kunnen spreken?

KVK Ondernemersplein

Op de KVK OnderNemerSpleinen kun je terecht met vragen over bijvoorbeeld belastingen, administratie, subsidies, financiering, intellectueel eigendom of groei. Naast KVK zijn er ook andere relevante organisaties aanwezig, zoals de Belastingdienst, UWV, RVO, Qredits, Stichting Ondernemersklankbord en BOIP. De OnderNemerSpleinen zijn er in Amsterdam, Arnhem, Eindhoven, Groningen en Rotterdam. Het aanbod kan per stad verschillen.

Wil je praktische workshops volgen en andere ondernemers ontmoeten?

KVK Ondernemersdagen

De Kamer van Koophandel organiseert Ondernemersdagen met workshops, inspiratie en praktische sessies over onderwerpen zoals marketing, financiën, groei en ondernemerschap. Ook zijn deze bijeenkomsten geschikt om andere ondernemers te ontmoeten en ervaringen uit te wisselen.

Ben je jonger dan 30 jaar en wil je ondersteuning bij het opzetten of aanscherpen van je onderneming?

Buzinezzclub


Buzinezzclub biedt gratis trainingen en programma’s voor jonge ondernemers in onder andere Amsterdam, Rotterdam, Tilburg en Eindhoven. De programma’s richten zich op het uitwerken van een businessplan en besteden aandacht aan marketing, strategie en persoonlijke ontwikkeling.

Wil je workshops of trainingen volgen over acquisitie, positionering of belastingzaken?

PZO Academy

Via PZO Nederland kunnen zzp’ers workshops en trainingen volgen over praktische ondernemersthema’s, zoals acquisitie, positionering en belastingzaken.

Wil je meer weten over tarieven, regelgeving of algemene ondernemers-

vaardigheden?

FNV Zelfstandigenen FNV ZZP Academy

FNV Zelfstandigen biedt ondersteuning en informatie voor zzp’ers over onderwerpen zoals ondernemerschap, tarieven en regelgeving. Via de FNV ZZP Academy kunnen zzp’ers daarnaast workshops en bijeenkomsten volgen om hun ondernemersvaardigheden verder te ontwikkelen.

Wil je aansluiten bij een lokaal ondernemersnetwerk?

MKB-Nederland

Zzp’ers kunnen zich aansluiten bij een lokale afdeling van MKB-Nederland en deelnemen aan bijeenkomsten die daar worden georganiseerd.

Sluit je aan bij een netwerk en blijf op de hoogte

  • Koepelorganisaties & Beroeps- en brancheverenigingen
    Veel koepelorganisaties, beroeps- en brancheverenigingen bieden trainingen, workshops, netwerkmogelijkheden en praktische informatie aan. Vind de organisatie of vereniging die het beste past bij jou en profiteer van de voordelen.Zo kun je je bijvoorbeeld inschrijven voor nieuwsbrieven van organisaties zoals VZN, PZO Nederland en ZZP-Nederland. Hierin worden regelmatig tips, ontwikkelingen en evenementen gedeeld die relevant zijn voor zzp’ers. Kijk daarnaast ook naar organisaties uit jouw eigen sector. Werk je bijvoorbeeld in de zorg, dan kan SoloPartners relevant zijn. Werk je in de bouw, dan kan Zelfstandigen Bouw nuttig zijn. Zo krijg je informatie die past bij jouw vak en praktijk. Voor praktische ondernemersinformatie over bijvoorbeeld belastingen en administratie kun je ook kijken bij de MKB Servicedesk.


Kies wat bij jou past
Er zijn veel manieren om je ondernemersvaardigheden te ontwikkelen. Kijk welke trainingen, netwerken of tools het beste bij jouw situatie passen. Met behulp van AI en online zoektools is het makkelijker dan ooit om snel de informatie en hulpmiddelen te vinden die passen bij jouw behoeften. Zet vandaag nog een eerste stap en ontdek wat bij jou past.

Specifieke groepen

Werknemers bij grotere bedrijven leren meer en worden meer gestimuleerd om te leren.

Laagopgeleiden, flexcontracten en 50-plussers

Werkenden met een lager opleidingsniveau (≤ voorbereidend beroepsonderwijs), werknemers met een uitzendcontract en, in mindere mate, 50-plussers scoren over de gehele linie minder goed op de indicatoren in deze leercultuurmonitor. Voor alle drie deze subgroepen geldt dat ze aanzienlijk minder cursussen en opleidingen hebben gevolgd en minder vaak veel informeel leren. Voor de laagopgeleiden en de uitzendkrachten staat daar tegenover dat ze vaker een formele opleiding volgen. Het aandeel jongeren is relatief hoog onder de laagopgeleiden en uitzendkrachten wat dit mede kan verklaren.


Wat betreft de gevoelde urgentie is het beeld bij de subgroepen meer divers. Zo lijkt er vooral bij laagopgeleiden en 55-plussers weinig directe aanleiding om meer te willen leren. De kennis en vaardigheden sluiten goed aan, kwalificatieveroudering komt minder vaak voor en de behoefte aan scholing is relatief laag. Bij de uitzendkrachten sluiten kennis en vaardigheden minder vaak goed aan op het werk en is men vaker ontevreden over de leermogelijkheden. Zij hebben dan ook vaker dan gemiddeld behoefte aan scholing.


In de werkomgeving van lager opgeleiden en uitzendkrachten zijn minder stimulerende factoren aanwezig dan gemiddeld. Mogelijke verklaring is dat deze groepen voornamelijk operationele werkzaamheden uitvoeren. Bij dergelijke werkzaamheden is vaak meer focus op korte termijn efficiency en minder op leren en ontwikkelen, omdat dit pas op de langere termijn rendeert. Specifiek voor uitzendkrachten speelt de driehoeksverhouding tussen werkende, intermediair en de werkgever die de uitzendkracht inhuurt mogelijk een rol. De intermediair zal werkenden vooral matchen op de huidige skills en minder snel inzetten op plekken waar geleerd kan worden. En de werkgever wil graag direct goed inzetbare mensen. We zien ook dat uitzendkrachten vaker dan gemiddeld aangeven dat ze overgekwalificeerd zijn. Bij oudere werknemers (55-plussers) zijn stimulerende factoren daarentegen juist bovengemiddeld aanwezig. Ze zijn meer bevlogen, voelen zich meer verbonden met de organisatie en hebben meer autonomie in het werk. Leeftijd en werkervaring hangen samen. Oudere werknemers hebben langer de tijd gehad om door te groeien naar meer strategische, specialistische of leidinggevende posities. Posities die zich kenmerken door meer autonomie in het werk.

Zelfstandig ondernemers zonder personeel (zzp) en bedrijfsgrootte

Zzp’ers zijn een belangrijke en groeiende groep werkenden op onze arbeidsmarkt. Ze volgen van oudsher minder vaak opleidingen en cursussen dan werknemers, maar lijken dat verschil in te lopen. Informeel leren zzp’ers vaker veel van de taken in hun werk dan werknemers. Bij zzp’ers zijn stimulerende factoren zoals autonomie en variatie in het werk vaker aanwezig, waardoor de mogelijkheden om van taken te leren toenemen. Bijna 95% is zeer tevreden over de leermogelijkheden in het werk en 4% vindt dat ze te weinig kennis en vaardigheden hebben voor het werk dat ze doen. De gevoelde urgentie om meer te leren onder zzp’ers is daarmee beperkt.


Werknemers bij grotere bedrijven leren meer en worden meer gestimuleerd om te leren. Met toenemende bedrijfsgrootte hebben werknemers vaker een opleiding of cursus gevolgd en zijn stimulerende factoren zoals variatie in het werk en steun van leidinggevende vaker aanwezig. Ook de urgentie om (meer) te leren lijkt meer aanwezig bij werknemers van grote bedrijven. Het ligt dus voor de hand om in het beleid aandacht te hebben voor met name de kleinere bedrijven.


Sectoren

Er zijn veel verschillen tussen sectoren. Over de hele linie doet de zorg het relatief goed en doen de landbouw en handel het minder goed. Zo is in de zorg terug te zien dat men vaker een cursus of opleiding heeft gevolgd en ook vaker behoefte heeft aan scholing en opleiding. Een mogelijke verklaring is dat voor de zorgprofessionals nascholing verplicht is voor het behouden van hun BIG-registratie.


In de sectoren landbouw en handel is het aantal gevolgde cursussen aanmerkelijk lager vergeleken met de andere sectoren en leert men minder vaak informeel. Ook lijkt er minder urgentie te zijn om meer te leren en zijn stimulerende factoren zoals variatie en autonomie in het werk minder vaak aanwezig. In hoeverre de lagere scores op de indicatoren betekent dat werknemers in deze sectoren minder goed mee kunnen met veranderingen op de arbeidsmarkt kan op basis van deze cijfers niet gezegd worden. In de ene sector zullen veranderingen sneller verlopen dan in de andere sector, en in sommige sectoren kan wellicht sneller geschakeld worden als dat noodzakelijk is, bijvoorbeeld op basis van afspraken over loopbaanadvies of leerrekeningen.